Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
با اشاره ی دوستی در نظرات این شعر، در دیوان شمس نسخه ی فروزانفر جست و جویی کردم اما این غزل مشهور را پیدا نکردم. این امر مرا به جست و جوی بیشتر واداشت اما در نسخه ی معتبر دیگری نیز این غزل را نیافتم. هر چند هر جا نقل شده است به نام مولوی نقل شده است. اگر کسی می داند، سپاسگزار خواهم شد منبع دقیق تری برای این غزل بگوید.صرف نظر از مفاهیم مطرح شده در شعر که بی شباهت با افکار مولوی نیست، استفاده ی شاعر از اصطلاح «لمن الملک» در این غزل نیز این ظن را تقویت می کند که شاید این شعر برای مولوی باشد.
این اصطلاح که قسمتی از آیه ی ۱۶ سوره غافر است، در ادبیات فارسی در معنی دعوی مالکیت داشتن به کار رفته است. از متقدمان مولانا، شاعرانی چون عطار، سنایی، نظامی و خاقانی از آن استفاده کرده اند. در این بین حضور دو شاعری که مولانا شباهت فکری زیادی به آنان داشت یعنی عطار و سنایی جالب است. خود مولانا نیز در دو غزل دیوان شمس آن را به همین معنی به کار برده است:
پس لمن الملک برآید به چرخ
کو ملکان خوش زرین قبا
(غزل ۲۵۲)
میان غلغله و دار و گیر و بردابرد
میان آن لمن الملک و عزت و شر و شور
(غزل ۱۱۴۴)
با این توضیح چندان غریب به نظر نمی رسد این غزل نیز برای مولانا باشد. البته باز هم تاکید می کنم، این نکته تنها یک ظن ذوقی است و نه یک نظر قطعی.
آنها که به سر در طلب کعبه دویدند
چون عاقبت الامر به مقصود رسیدند
از سنگ یکی خانه ی اعلای معظم
اندر وسط وادی بی زرع بدیدند
رفتند در آن خانه که بینند خدا را
بسیار بجستند خدا را و ندیدند
چون معتکف خانه شدند از سر تکلیف
ناگاه خطابی هم از آن خانه شنیدند
کای خانه پرستان چه پرستید گل و سنگ
آن خانه پرستید که پاکان طلبیدند
آن خانه دل و خانه خدا واحد مطلق
خرم دل آنها که در آن خانه خزیدند
مانند الف راست برفتند به لبیک
آنها که در این خانه چو گردون بخمیدند
بر خطّه ی آن مشعر وحدت چو گذشتند
خط لمن الملک بر اغیار کشیدند
حزبی که به جز سنگ ره از حانه ندیدند
چون حزب شیاطین ز در حق برمیدند
مولوی
شاهد:
به طواف کعبه رفتم به حرم رهم ندادند
که برون در چه کردی که درون خانه آیی
حاشیه:
مصرع «خط لمن الملک بر اغیار کشیدند» اشاره ای است به سوره غافر (مؤمن)- آیه ۱۶:
لِّمَنِ الْمُلْکُ الْیَوْمَ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ
امروز فرمانروایى از آن کیست از آن خداوند یکتاى قهار است
من غلام قمرم، غیر قمر هیچ مگو
پیش من جز سخن شمع و شکر هیچ مگو
سخن رنج مگو جز سخن گنج مگو
ور از این بی خبری رنج مبر هیچ مگو
دوش دیوانه شدم عشق مرا دید و بگفت
آمدم نعره مزن، جامه مدر، هیچ مگو
گفتم ای عشق من از چیز دگر می ترسم
گفت آن چیز دگر نیست دگر هیچ مگو
من به گوش تو سخن های نهان خواهم گفت
سر بجنبان که بلی جز که به سر هیچ مگو
گفتم این روی فرشته است عجب یا بشر است
گفت این غیر فرشته است و بشر هیچ مگو
گفتم این چیست بگو زیر و زبر خواهم شد
گفت می باش چنین زیر و زبر هیچ مگو
ای نشسته تو در این خانه ی پر نقش و خیال
خیز از این خانه برو رخت ببر هیچ مگو
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
برون شو ای غم از سینه که لطف یار می آید
تو هم ای دل ز من گم شو که آن دلدار می آید
نگویم یار را شادی که از شادی گذشتست او
مرا از فرط عشق او ز شادی عار می آید
مسلمانان مسلمانان مسلمانی ز سر گیرید
که کفر از شرم یار من مسلمان وار می آید
برو ای شکر کین نعمت ز حد شکر بیرون شد
نخواهم صبر گرچه او گهی هم کار می آید
روید ای جمله صورتها که صورتهای نو آمد
علمهاتان نگون گردد که آن بسیار می آید
در و دیوار این سینه همی درد ز انبوهی
که اندر در نمی گنجد پس از دیوار می آید
مولوی
خواننده: علیرضا عصار
آهنگساز: فواد حجازی
آلبوم: عشق الهی آهنگ: به روز شده در ۲۱ فروردین ۱۳۸۸
پی نوشت: در پاسخ به دوستی که این آهنگ را درخواست کرده بود.
دانلود آواز گروه شمس
دریافت فایل
