حق حق زنم هو هو کنم

3 نظر »

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دانلود حق حق زنم با صدای داوود آزاددانلود حق حق زنم با صدای داود آزاد

صيدم من و صياد او

من بنده ام، آزاد او

ويرانه من، آباده او

ای داد و ای بیداد او

حق حق زنم، هو هو کنم

تا ما و من را او کنم

تا روی دل، آن سو کنم

با درد عشقش خو کنم

هر دم به سویش رو کنم

چون مرغ حق کو کو کنم

حق حق زنم، هو هو کنم

تا ما و من را او کنم

من قطره او دريای من

من مست او صحرای من

من بنده او مولای من

من لا و او الـای من

حق حق زنم، هو هو کنم

تا ما و من را او کنم

هوشيار او، ديوانه من

شمع است او، پروانه من

افسونگر او، افسانه من

ای خالِ او پيمان من

حق حق زنم، هو هو کنم

تا ما و من را او کنم

من طالب و مطلوب او

من راغب و مرغوب او

دلداده من، محبوب او

زیبای شهرآشوب او

حق حق زنم، هو هو کنم

تا ما و من را او کنم

جواد نوربخش (نورعلیشاه کرمانی)


خواننده: داوود آزاد
آلبوم: نور جان

یار مرا غار مرا عشق جگرخوار مرا

5 نظر »
در برخی نسخ بیت ششم چنین آمده است:
گفتمش ای جان جهان، مفلس و بی‌مایه شدم
گفت منم مایه‌ی تو، نیک نگهدار مرا

و دو بیت زیر هم ابیات پایانی غزل هستند:

خواند مرا، خواند مرا، گفت بیا، گفت بیا
می‌روم ای وای به من، گر ندهد بار مرا

شمس شکرریز تویی، مفخر تبریز تویی
لخلخه‌آمیز تویی، خواجه‌ی عطار مرا

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دانلود آواز یار مرا با صدای شهرام ناظریدانلود آواز یار مرا با صدای شهرام ناظری

یار مرا، غار مرا، عشق جگرخوار مرا
یار تویی، غار تویی، خواجه نگهدار مرا

نوح تویی، روح تویی، فاتح و مفتوح تویی
سینه‌ی مشروح تویی، بر در اسرار مرا

نور تویی، سور تویی، دولت منصور تویی
مرغ که طور تویی، خسته به منقار مرا

قطره تویی، بحر تویی، لطف تویی، قهر تویی
قند تویی، زهر تویی، بیش میازار مرا

حجره‌ی خورشید تویی، خانه‌ی ناهید تویی
روضه‌ی امید تویی، راه ده ای یار مرا

روز تویی، روزه تویی، حاصل در یوزه تویی
آب تویی، کوزه تویی، آب ده این بار مرا

دانه تویی، دام تویی، باده تویی، جام تویی
پخته تویی، خام تویی، خام بمگذار مرا

این تن اگر کم تندی، راه دلم کم زندی
راه شدی، تا نبدی، این همه گفتار مرا

مولوی

خواننده: شهرام ناظری
آلبوم: آتش در نیستان
آهنگساز و سرپرست گروه:‌ جلال ذوالفنون

به سکوت سرد زمان

8 نظر »

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دریافت فایل تصنیف به سکوت سرد زماندانلود تصنیف به سکوت سرد زمان

هر دمی چون نی، ازدل نالان، شکوه ها دارم
روی دل هر شب، تا سحرگاهان با خدا دارم
هر نفس آهی است، کز دل خونین
لحظه‌های عمر بی سامان، می‌رود سنگین
اشک خون آلود من دامان، می‌کند رنگین

به سکوت سرد زمان
به خزان زرد زمان
نه زمان را درد کسی
نه کسی را درد زمان

بهار مردمی‌ها دی شد
زمان مهربانی طی شد

آه از این دم‌سردیها خدایا

نه امیدی در دل من
که گشاید مشکل من
نه فروغ روی مهی
که فروزد محفل من

نه همزبان دردآگاهی
که ناله‌ای خرد با آهی

داد از این بی‌دردیها خدایا

نه صفایی ز دمسازی، به جامِ می
که گَرد غم زدل شوید
که بگویم راز پنهان
که چه دردی دارم بر جان
وای از این بی همرازی خدایا
وای از این بی همرازی خدایا

وه که به حسرت عمر گرامی سر شد
همچو شراری از دل آذر
بر شد و خاکستر شد
یک نفس زد وهدر شد
روزگار من به سر شد

چنگی عشقم راهِ جنون زد
مردم چشمم جامه به خون زد
دل نهم ز بی شکیبی
با فسونِ خود فریبی
چه فسون نافرجامی
به امید بی انجامی
وای از این افسون سازی خدایا
وای ا ز این افسون‌سازی خدایا

جواد آذر

نام تصنیف: بی‌همزبان
آلبوم: پیام نسیم
اجرا: کنسرت دانشگاه برکلی، تابستان ۱۳۶۹

خواننده: محمد رضا شجریان
آهنگساز: محمد رضا شجریان
سه تار: داریوش پیرنیاکان
نی: جمشید عندلیبی
تنبک: مرتضی اعیان
دستگاه: ماهور

حال همه ما خوب است، اما تو باور نکن!

7 نظر »

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دریافت فایلدانلود شعرخوانی با صدای خسرو شکیبایی

سلام!
حال همه‌ی ما خوب است
ملالی نيست جز گم شدنِ گاه به گاهِ خيالی دور،
که مردم به آن شادمانیِ بی‌سبب می‌گويند
با اين همه عمری اگر باقی بود
طوری از کنارِ زندگی می‌گذرم
که نه زانویِ آهویِ بی‌جفت بلرزد و
نه اين دلِ ناماندگارِ بی‌درمان!

تا يادم نرفته است بنويسم
حوالیِ خوابهای ما سالِ پربارانی بود
می‌دانم هميشه حياط آنجا پر از هوای تازه‌ی باز نيامدن است
اما تو لااقل، حتی هر وهله، گاهی، هر از گاهی
ببين انعکاس تبسم رويا
شبيه شمايل شقايق نيست!

راستی خبرت بدهم
خواب ديده‌ام خانه‌ئی خريده‌ام
بی‌پرده، بی‌پنجره، بی‌در، بی‌ديوار … هی بخند!

بی‌پرده بگويمت
چيزی نمانده است، من چهل ساله خواهم شد
فردا را به فال نيک خواهم گرفت
دارد همين لحظه
يک فوج کبوتر سپيد
از فرازِ کوچه‌ی ما می‌گذرد
باد بوی نامهای کسان من می‌دهد

يادت می‌آيد رفته بودی
خبر از آرامش آسمان بياوری؟
نه ری‌را جان
نامه‌ام بايد کوتاه باشد
ساده باشد

بی حرفی از ابهام و آينه،
از نو برايت می‌نويسم
حال همه‌ی ما خوب است
اما تو باور نکن!

سید علی صالحی


صدا: خسرو شکیبایی
موسیقی:
by: Vangelis- West Across The Ocean Sea

تو ای پری کجایی؟

5 نظر »
همایون خرم آهنگساز و نوازنده چیره دست ویولن دیروز ۲۸ دی ماه ۱۳۹۱ درگذشت.
تصنیف ماندگار «سرگشته» که به نام «تو ای پری کجایی» معروف شده است از برجسته ترین آثار ایشان است.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دانلود فایلدانلود تصنیف تو ای پری کجایی (سرگشته) با صدای حسین قوامی

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دانلود فایلدانلود تصنیف تو ای پری کجایی (سرگشته) با صدای الهه

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دانلود فایلدانلود تصنیف تو ای پری کجایی (سرگشته) با صدای علی رستمیان

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دانلود فایلدانلود تصنیف تو ای پری کجایی (سرگشته) با صدای محمد اصفهانی

همایون خرم

شبی که آواز نی تو شنیدم
چو آهوی تشنه پی تو دویدم
دوان دوان تا لب چشمه رسیدم
نشانه‌ای از نی و نغمه ندیدم


«تو ای پری کجایی؟
که رخ نمی‌نمایی
از آن بهشت پنهان
دری نمی‌گشایی»

من همه جا پی تو گشته‌ام
از مه و مهر نشان گرفته‌ام
بوی تو را ز گل شنیده‌ام
دامن گل از آن گرفته‌ام


«تو ای پری کجایی؟
که رخ نمی‌نمایی
از آن بهشت پنهان
دری نمی‌گشایی»

دل من سرگشته‌ی تو
نفسم آغشته‌ی تو
به باغ رویاها چو گلت بویم
در آب و آیینه چو مهت جویم


«تو ای پری کجایی؟»

در این شب یلدا ز پیت پویم
به خواب و بیداری سخنت گویم


«تو ای پری کجایی؟»

مه و ستاره درد من می‌دانند
که همچو من پی تو سرگردانند
شبی کنار چشمه پیدا شو
میان اشک من چو گل وا شو


«تو ای پری کجایی؟
که رخ نمی‌نمایی
از آن بهشت پنهان
دری نمی‌گشایی»

هوشنگ ابتهاج (سایه)


آهنگساز: همایون خرم
دستگاه: همایون


تصویر همایون خرم از حسین صافی

بود آیا که خرامان ز درم بازآیی؟

11 نظر »

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دریافت آواز بود آیا که خرامان ز درم بازآیی؟دانلود آواز

بود آیا که خرامان ز درم بازآیی؟
گره از کار فروبسته‌ی ما بگشایی

نظری کن، که به جان آمدم از دلتنگی
گذری کن، که خیالی شدم از تنهایی

گفته بودی که بیایم چو به جان آیی تو
من به جان آمدم اینک تو چرا می‌نایی؟

بس که سودای سر زلف تو پختم به خیال
عاقبت چون سر زلف تو شدم سودایی

همه عالم به تو می‌بینم و این نیست عجب
به که بینم؟ که تویی چشم مرا بینایی

پیش ازین گر دگری در دل من می‌گنجید
جز تو را نیست کنون در دل من گنجایی

جز تو اندر نظرم هیچ کسی می‌ناید
وین عجب تر که تو خود روی به کس ننمایی

گفتی: «از لب بدهم کام عراقی روزی»
وقت آن است که آن وعده وفا فرمایی

فخرالدین عراقی


شاهد:
بود آیا که در میکده‌ها بگشایند؟
گره از کار فرو بسته‌ی ما بگشایند
حافظ


خواننده:‌ محمدرضا شجریان
آلبوم:‌ همایون‌مثنوی
موسیقی (سنتور):‌منصور صارمی

سحر به بوی نسیمت به مژده جان سپرم

6 نظر »

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دریافت آواز سحر به بوی نسیمت به مژده جان سپرمدانلود آواز با صدای ناصر فرهنگفر

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دریافت آواز سحر به بوی نسیمت به مژده جان سپرمدانلود آواز با صدای علیرضا قربانی

سحر به بوی نسیمت به مژده جان سپرم
اگر امان دهد امشب فراق تا سحرم

چو بگذری، قدمی بر دو چشم من بگذار
قیاس کن که منت از شمار خاک درم

بکُشت غمزه‌ی خون‌ریز تو مرا صد بار
من از خیال لب جانفزات، زنده‌ترم

گرفت عرصه‌ی عالم، جمال طلعت دوست
به هر کجا که روم آن جمال می‌نگرم

به رغم فلسفیان بشنو این دقیقه ز من
که غایبی تو و هرگز نرفتی از نظرم

اگر تو دعوی معجز عیان بخواهی کرد
یکی ز تربت من برگذر، چو درگذرم

که سر زخاک بر آرم، چو شمع و دیگر بار
به پیش روی تو، پروانه‌وار جان سپرم

مرا اگر به چنین شور، بسپرند به خاک
درون خاک، ز شور درون کفن بدرم

بدان صفت که به موج اندرون رَوَد کشتی
همی رَوَد تن زارم درون چشم ترم

ادیب پیشاوری


خوانند و تنبک: ناصر فرهنگفر
آلبوم: خلوت گزیده
اجرای زورخانه ای در دستگاه همایون که در سال ۱۳۶۲ و در انجمن فرهنگی ایران و ژاپن به طور زنده اجرا شده است.


خوانند: علیرضا قربانی
آلبوم: فصل باران
آهنگساز: مجید درخشانی

در ساعت پنج عصر با صدای احمد شاملو

7 نظر »
طربستان:

فدریکو گارسیا لورکا شعر زیر را به عنوان مرثیه‌ای برای «ایگناسیو سانچز مخیاس» سروده است.
ایگناسیو گاوباز و دوست لورکا به شمار می رفت که جان خود را در جریان یک مبارزه گاوبازی از دست داد. این گاوباز مشهور نویسنده هم بود و در زمان خود بسیار فرد محبوبی به شمار می رفت. پس از مرگ ایگناسیو، شاعران بزرگی از جمله میگوئل هرناندز و رافائل آلبرتی در رثای او شعر سرودند اما مرثیه لورکا بدون تردید زیباترین و تاثیرگذارترین آنها است.

لورکا این مرثیه را در چهار بخش سروده است و گویی در هر بخش به یک مرحله از مراحل چهارگانه مواجهه با مصیبت می پردازد. بخش اول واقعیت فیزیکی مرگ را برجسته می کند و قاطعیت و بی رحمی آن را با تکرار عبارت «در ساعت ۵ عصر» یادآوری می کند. ساعتی که ایگناسیو درست در آن زمان درگذشت.

در بخش دوم که با عبارت «نمی‌خواهم ببینمش! / بگو به ماه بیاید / چراکه نمی‌خواهم / خونِ ایگناسیو را بر ماسه‌ها ببینم.» آغاز می شود لورکا در مرحله انکار است و نمی خواهد مرگ دوست عزیزش را بپذیرد. این بخش با تکرار چندین باره «نمی‌خواهم ببینمش» ادامه پیدا می کند و با همین عبارت به پایان می رسد.

در بخش سوم لورکا مرگ دوستش را پذیرفته است و دیگر به جای انکار در جستجوی مرهمی است برای این مصیبت:
می‌خواهم مرا گریه‌ای آموزند، چنان چون رودی / با مِهی لطیف و آبکنارانی ژرف / تا پیکر ایگناسیو را با خود ببرد و از نظر نهان شود

و برای ایگناسیو و روحش آرامش آرزو می کند:
برو، ایگناسیو! / به هیابانگ شورانگیز حسرت مخور! / بخسب! پرواز کن! بیارام! ــ دریا نیز می‌میرد.

بخش چهارم غم، تلخی و حسرت از دست دادن دوست سایه خود را بر شعر می افکند و لورکا بار دیگر با تکرار عبارت «چرا که تو دیگر مرده‌ای» تاثر شدید خود را نشان می دهد. اما این تاثر و حسرت دیگر برای مرگ ایگناسیو نیست چرا که «دریا نیز می‌میرد».
لورکا این بار غمگین است که دیگر:
نه گاو نرت باز می‌شناسد نه انجیربُن / نه اسبان نه مورچگان خانه‌ات. / نه کودک بازت می‌شناسد نه شب

با وجود این شاعر به دوست از دست رفته اش نوید می دهد که او با شعرش ایگناسیو را ماندگار خواهد کرد:
هیچ کس بازت نمی‌شناسد، نه. اما من تو را می‌سرایم / برای بعدها می‌سرایم چهره‌ی تو را و لطف تو را

این شعر و مرثیه‌ی زیبا را با ترجمه و صدای احمد شاملو بخوانید و بشنوید.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دانلود «در ساعت ۵ عصر» با صدای احمد شاملودانلود شعر «در ساعت ۵ عصر» با صدای احمد شاملو

ایگناسیو سانچز مخیاس - فدریکو گارسیا لورکا
ایگناسیو سانچز مخیاس – فدریکو گارسیا لورکا

۱- زخم و مرگ

در ساعت پنج عصر.
درست ساعت پنج عصر بود.
پسری پارچه‌ی سفید را آورد
در ساعت پنج عصر
سبدی آهک، از پیش آماده
در ساعت پنج عصر
باقی همه مرگ بود و تنها مرگ
در ساعت پنج عصر

باد با خود برد تکه‌های پنبه را هر سوی
در ساعت پنج عصر
و زنگار، بذرِ نیکل و بذرِ بلور افشاند
در ساعت پنج عصر.
اینک ستیزِ یوز و کبوتر
در ساعت پنج عصر.
رانی با شاخی مصیبت‌بار
در ساعت پنج عصر.
ناقوس‌های دود و زرنیخ
در ساعت پنج عصر.
کرنای سوگ و نوحه را آغاز کردند
در ساعت پنج عصر.
در هر کنار کوچه، دسته‌های خاموشی
در ساعت پنج عصر.
و گاو نر، تنها دلِ برپای مانده
در ساعت پنج عصر.
چون برف خوی کرد و عرق بر تن نشستش
در ساعت پنج عصر.
چون یُد فروپوشید یکسر سطح میدان را
در ساعت پنج عصر.
مرگ در زخم‌های گرم بیضه کرد
در ساعت پنج عصر.
بی‌هیچ بیش و کم در ساعت پنج عصر.

تابوت چرخداری در حُکمِ بسترش
در ساعت پنج عصر.
نِی‌ها و استخوان‌ها در گوشش می‌نوازند
در ساعت پنج عصر.
تازه گاوِ نر به سویش نعره برمی‌داشت
در ساعت پنج عصر.
که اتاق از احتضار مرگ چون رنگین‌کمانی بود
در ساعت پنج عصر.
قانقرایا می‌رسید از دور
در ساعت پنج عصر.
بوقِ زنبق در کشاله‌ی سبزِ ران
در ساعت پنج عصر.
زخم‌ها می‌سوخت چون خورشید
در ساعت پنج عصر.
و در هم خُرد کرد انبوهیِ مردم دریچه‌ها و درها را
در ساعت پنج عصر.
در ساعت پنج عصر.
آی، چه موحش پنج عصری بود!
ساعت پنج بود بر تمامی ساعت‌ها!
ساعت پنج بود در تاریکی شامگاه!

۲- خون منتشر

نمی‌خواهم ببینمش!

بگو به ماه بیاید
چراکه نمی‌خواهم
خونِ ایگناسیو را بر ماسه‌ها ببینم.

نمی‌خواهم ببینمش!

ماهِ چارتاق
نریانِ ابرهای رام
و میدانِ خاکی خیال
با بیدبُنانِ حاشیه‌اش.

نمی‌خواهم ببینمش!

خاطرم در آتش است.
یاسمن‌ها را فراخوانید
با سپیدی کوچک‌شان!

نمی‌خواهم ببینمش!

ماده گاوِ جهان پیر
به زبان غمینش
لیسه بر پوزه‌یی می‌کشید
آلوده‌ی خونی منتشر بر خاک،
و نره گاوانِ «گیساندو»
نیمی مرگ و نیمی سنگ
ماغ کشیدند آن‌سان که دو قرن
خسته از پای کشیدن بر خاک.
نه.

نمی‌خواهم ببینمش!

پله پله بَر می‌شد ایگناسیو
همه‌ی مرگش بر دوش‌.
سپیده‌دمان را می‌جست
و سپیده‌دمان نبود.
چهره‌ی واقعی خود را می‌جست
و مجازش یکسر سرگردان کرد.
جسم زیباییِ خود را می‌جست
رگِ بگشوده‌ی خود را یافت.

نه! مگویید، مگویید
به تماشایش بنشینم.
من ندارم دلِ فواره‌ی جوشانی را دیدن
که کنون اندک اندک
می‌نشیند از پای
و تواناییِ پروازش
اندک اندک
می‌گریزد از تن.
فورانی که چراغان کرده‌ست از خون
صُفّه‌های زیرین را در میدان
و فروریخته است آن‌گاه
روی مخمل‌ها و چرم گروهی هیجان دوست.
چه کسی برمی‌دارد فریاد
که فرود ارم سر؟

نه! مگویید، مگویید
به تماشایش بنشینم.
آن زمان کاین سان دید
شاخ‌ها را نزدیک
پلک‌ها بر هم نفشرد.
مادران خوف
اما
سر برآوردند
وز دلِ جمع برآمد
به نواهای نهان این آهنگ
سوی ورزوهای لاهوت
پاسدارانِ مهی بی‌رنگ:
در شهر سویل
شهزاده‌ای نبود
که به همسنگیش کند تدبیر،
نه دلی همچنو حقیقتجوی
نه چو شمشیر او یکی شمشیر.
زورِ بازوی حیرت‌آورِ او
شطّ غرنده‌ای ز شیران بود
و به مانند پیکری از سنگ
نقش تدبیر او نمایان بود.
نغمه‌ای اَندُلسی
می‌آراست
هاله‌ای زرین بر گِرد سرش.
خنده‌اش سُنبل رومی بود
و نمک بود
و فراست بود.
ورزابازی بزرگ در میدان
کوه‌نشینی بی‌بدیل در کوهستان.
چه خوشخوی با سنبله‌ها
چه سخت با مهمیز!
چه مهربان با ژاله
چه چشمگیر در هفته‌بازارها،
و با نیزه‌ی نهاییِ ظلمت چه رُعب‌انگیز!

اینک اما اوست
خفته‌ی خوابی نه بیداریش در دنبال
و خزه‌ها و گیاهِ هرز
غنچه‌ی جمجمه‌اش را
به سرانگشتانِ اطمینان
می‌شکوفانند.
و ترانه‌سازِ خونش باز می‌آید
می‌سُراید سرخوش از تالاب‌ها و از چمنزاران
می‌غلتد به طول شاخ‌ها لرزان
در میان میغ بر خود می‌تپد بی‌جان
از هزاران ضربت پاهای ورزوها به خود پیچان
چون زبانی تیره و طولانی و غمناک ـ
تا کنار رودبارانِ ستاره‌ها
باتلاق احتضاری در وجود آید.
آه، دیوارِ سفید اسپانیا!
آه، ورزای سیاهِ رنج!
آه، خونِ سختِ ایگانسیو!
آه، بلبل‌های رگ‌هایش!

نه.
نمی‌خواهم ببینمش!
نیست،
نه جامی
که‌ش نگهدارد
نه پرستویی
که‌ش بنوشد،
یخچه‌ی نوری
که بکاهد التهابش را.
نه سرودی خوش و خرمنی از گل.
نیست
نه بلوری
که‌ش به سیمِ خام درپوشد.

نه!
نمی‌خواهم ببینمش!

۳- این تخته‌بندِ تن

پیشانیِ‌ سختی‌ست سنگ که رؤیاها در آن می‌نالند
بی‌آب‌ مواج و بی سروِ یخ‌زده.
گُرده‌ای‌ست سنگ، تا بار زمان را بکشد
و درختان اشکش را و نوارها و ستاره‌هایش را.

باران‌های تیره‌ای را دیده‌ام من دوان از پی موج‌ها
که بازوان بلند بیخته‌ی خویش برافراشته بودند
تا به سنگ‌پاره‌ی پرتابی‌شان نرانند.

سنگ‌پاره‌ای که اندام‌های‌شان را در هم می‌شکند بی‌آن‌که به خون‌شان آغشته کند.
چراکه سنگ، دانه‌ها و ابرها را گرد می‌آورد
استخوان‌بندی چکاوک‌ها را و گُرگانِ سایه‌روشن را.
اما نه صدا برمی‌آورد، نه بلور و نه آتش،
اگر میدان نباشد. میدان و، تنها، میدان‌های بی‌حصار.

و اینک ایگناسیوی مبارک‌زاد است بر سرِ سنگ.
همین و بس! ـ چه پیش آمده است؟ به چهره‌اش بنگرید:
مرگ به گوگردِ پریده‌رنگش فروپوشیده
رخسارِ مردگاوی مغموم بدو داده است.

کار از کار گذشته است! باران به دهانش می‌بارد،
هوا چون دیوانه‌ای سینه‌اش را گود وانهاده
و عشق، غرقه‌ی اشک‌های برف،
خود را بر قله‌ی گاوچر گرم می‌کند.

چه می‌گویند؟ ـ سکوتی بویناک برآسوده است.
ماییم و، در برابر ما از خویش می‌رود این تخته‌بند تن
که طرح آشکارِ بلبلان را داشت؛
و می‌بینیمش که از حفره‌هایی بی‌انتها پوشیده می‌شود.

چه کسی کفن را مچاله می‌کند؟ آن‌چه می‌گویند راست نیست.
این‌جا نه کسی می‌خواند نه کسی به کُنجی می‌گرید
نه مهمیزی زده می‌شود نه ماری وحشت‌زده می‌گریزد.

این‌جا دیگر خواستار چیزی نیستم جز چشمانی به فراخی گشوده
برای تماشای این تخته‌بند تن که امکان آرامیدنش نیست.
این‌جا خواهانِ دیدار مردانی هستم که آوازی سخت دارند.
مردانی که هَیون را رام می‌کنند و بر رودخانه‌ها ظفر می‌یابند.
مردانی که استخوان‌هاشان به صدا درمی‌آید
و با دهان پُر از خورشید و چخماق می‌خوانند.

خواستارِ دیدار آنانم من، این‌جا رو در روی سنگ،
در برابر این پیکری که عنان گسسته است.
می‌خواهم تا به من نشان دهند راه رهایی کجاست
این ناخدا را که به مرگ پیوسته است.

می‌خواهم مرا گریه‌ای آموزند، چنان چون رودی
با مهی لطیف و آبکنارانی ژرف
تا پیکر ایگناسیو را با خود ببرد و از نظر پنهان شود
بی آن‌که نفسِ مضاعف ورزوان را بازشنود.

تا از نظر پنهان شود در میدانچه‌ی مدوّر ماه
که با همه خُردی
جانور محزون بی‌حرکتی باز می‌نماید.
تا از نظر پنهان شود در شبِ محروم از سرودِ ماهی‌ها
و در خارزارانِ سپیدِ دودِ منجمد.

نمی‌خواهم چهره‌اش را به دستمالی فروپوشند
تا به مرگی که در اوست خو کند.
برو، ایگناسیو! به هیابانگ شورانگیز حسرت مخور!
بخسب! پرواز کن! بیارام! ـ دریا نیز می‌میرد.

۴- غایب از نظر

نه گاو نرت باز می‌شناسد نه انجیربُن
نه اسبان نه مورچه‌گان خانه‌ات.
نه کودک بازت می‌شناسد نه شب
چراکه تو دیگر مُرده‌ای.

نه صُلب سنگ بازت می‌شناسد
نه اطلس سیاهی که در آن تجزیه می‌شوی.
حتا خاطره‌ی خاموش تو نیز دیگر بازت نمی‌شناسد
چراکه تو دیگر مُرده‌ای.

چراکه تو دیگر مُرده‌ای
همچون تمامی مرده‌گان زمین.
همچون همه آن مرده‌گان که فراموش می‌شوند
زیر پشته‌ای از آتشزنه‌های خاموش.

هیچ‌کس بازت نمی‌شناسد، نه. اما من تو را می‌سرایم
برای بعدها می‌سرایم چهره‌ی تو را لطف تو را
کمالِ پخته‌گیِ معرفتت را
اشتهای تو را به مرگ و طعمِ دهان مرگ را
و اندوهی را که در ژرفای شادخوییِ تو بود.

زادنش به دیر خواهد انجامید ـ خود اگر زاده تواند شد ـ
آندلسی مردی چنین صافی، چنین سرشار از حوادث.
نجابتت را خواهم سرود با کلماتی که می‌مویند
و نسیمی اندوهگن را که به زیتون‌زاران می‌گذرد به خاطر می‌آورم.

فدریکو گارسیا لورکا

ترجمه و صدای: احمد شاملو


عنوان اصلی شعر:
Llanto por Ignacio Sanchez Mejias
مرثیه ای برای ایگناسیو سانچز مخیاس

ترجمه انگلیسی شعر
تحلیل این شعر به قلم شلی راکول (به زبان انگلیسی)

ای یار ما دلدار ما، ای عالم اسرار ما

6 نظر »

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دانلود ای یار ما دلدار ما است حال بستان با صدای مختاباددانلود ای یار ما دلدار ما با صدای مختاباد

ای یار ما دلدار ما، ای عالم اسرار ما
ای یوسف دیدار ما، ای رونق بازار ما

نک بر دم امسال ما، خوش عاشق آمد پار ما
ما مفلسانیم و تویی، صد گنج و صد دینار ما

ما کاهلانیم و تویی، صد حج و صد پیکار ما
ما خفتگانیم و تویی، صد دولت بیدار ما

ما خستگانیم و تویی، صد مرهم بیمار ما
ما بس خرابیم و تویی، هم از کرم معمار ما

من دوش گفتم عشق را، ای خسروی عیار ما
سر درمکش منکر مشو، تو برده‌ای دستار ما

واپس جوابم داد او، نی از توست این کار ما
چون هرچه گویی وادهد، همچون صدا کهسار ما

من گفتمش خود ما کهیم، و این صدا گفتار ما
زیرا که که را اختیاری نبود ای مختار ما

مولوی

دیوان شمس


شاهد:
خوش می‌روی در کوی ما خوش می‌خرامی سوی ما
خوش می‌جهی در جوی ما ای جوی و ای جویای ما
مولوی


خواننده: عبدالحسین مختاباد
آهنگساز:‌ ملیحه سعیدی
آلبوم: سفر عشق

بر دار شدن حسین منصور حلاج به روایت تذکره الاولیا

4 نظر »

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

دریافت شعرخوانی سایهدانلود منصور حلاج به روایت تذکره الاولیا


حسین منصور حلاج که بود؟
کرامات
کلمات قصار
انا الحق گفتن
حبس
بر دار شدن
سنگسار و مرگ
پس از مرگ

حسین منصور حلاج که بود؟

آن قتیل‌الله فی سبیل‌الله، آن‌ شیر بیشه‌ی‌ تحقیق‌، آن‌ شجاع‌ صفدر صدیق‌، آن‌ غرقه‌ی‌ دریای‌ مواج‌، حسین‌ منصور حلاج، رحمة الله علیه.

کار او کاری‌ عجب‌ بود و واقعات‌ غرایب‌ که‌ خاص‌ او را بود. که‌ هم‌ در غایت‌ سوز و اشتیاق‌ بود و در شدت‌ لهب‌ و فراق‌ و بی‌قرار و شوریده ‌روزگار بود و عاشق‌ صادق‌ و پاک‌باز. و جّد و جهدی‌ عظیم‌ داشت‌ و ریاضتی‌ و کرامتی‌ عجب. و عالی‌همّت‌ و رفیع‌قدر بود.

او را تصانیف‌ بسیار است‌ به‌ الفاظ ‌مشکل‌.
در حقایق‌ و اسرار و معانی‌ محبت‌ کامل‌ و فصاحت‌ و بلاغتی‌ داشت‌ که‌ کس‌ نداشت‌ و دقت‌ نظر و فراستی‌ داشت‌ که‌ کس‌ را نبود و اغلب‌ مشایخ‌ کبار در کار او ابا کردند و گفتند او را در تصوف‌ قدمی‌ نیست‌ مگر عبدالله خفیف‌ و شبلی‌ و ابوالقاسم‌ قشیری‌ و جمله‌ی‌ متأخران‌ الاماشاءالله که‌ او را قبول‌ کردند

و ابو سعید ابوالخیر قدّس الله روحه العزیز و شیخ ابوالقاسم گرگانی و شیخ ابوعلی فارمذی و امام یوسف همدانی رحمة الله علیهم اجمعین در کار او سیری‌ داشته‌اند و بعضی‌ در کار او متوقف‌اند.
چنان که‌ استاد ابوالقاسم‌ قشیری‌ گفت‌ در حق‌ او که‌ اگر مقبول‌ بُوَد به‌ رد خلق‌ مردود نگردد و اگر مردود بُوَد به‌ قبول‌ خلق ‌مقبول‌ نشود.
و باز بعضی‌ او را به‌ سِحر نسبت‌ کردند و بعضی‌ اصحاب‌ِ ظاهر به‌ کفر منسوب‌ گردانیدند و بعضی‌ گویند اصحاب‌ حلول‌ بود و بعضی‌ گویند تولّی‌ به‌ اتحاد داشت‌.
اما هر که‌ به‌ وی‌ بوی‌ توحید رسیده‌ باشد هرگز او را خیال‌ حلول‌ و اتحاد نتواند افتاد و هر که‌ این‌ سخن‌ گوید سرش‌ از توحید خبر ندارد و شرح‌ این‌ طولی ‌دارد، این‌ کتاب‌ جای‌ آن‌ نیست‌.

اما جماعتی بوده‌اند از زنادقه در بغداد چه در خیال حلول و چه در غلط اتحاد که خود را حلّاجی گفته‌اند و نسبت بدو کرده‌اند و سخن او فهم نا‌کرده بدان کشتم و سوختن به تقلید محض فخر کرده‌اند. چنان که دو تن را در بلخ همین واقع افتاد که حسین را.

اما تقلید در این واقعه شرط نیست. مرا عجب آمد از کسی که روا دارد که از درختی انا الله برآید و درخت در میان نه، چرا روا نباشد که از حسین انا الله برآید؟ و حسین در میان نه، و چنان که حق تعالی به زبان عمر سخن گفت که «اِنْ الحقَ لَیَنْطِقُ علی لسان عُمَرَ.» و اینجا به حلول کار دارد و نه اتحاد.

بعضی گویند: «حسین منصور حلاج» دیگر است و «حسین منصور ملحدی‌» دیگر است. استاد محمد زکریا و رفیق ابوسعید قرمطی بود، و آن حسین ساحر بوده است.

اما حسین‌ منصور از بیضاء فارس‌ بود و در واسط‌ پرورده‌ شد و ابوعبدالله خفیف‌ گفته‌ است‌ که‌ حسین‌ منصور عالمی‌ ربانی‌ است‌ و شبلی‌ گفته‌ است‌ که‌ من‌ و حلاج‌ یک‌ چیزیم‌، اما مرا به‌ دیوانگی‌ نسبت‌ کردند خلاص‌ یافتم‌ و حسین‌ را عقل‌ او هلاک‌ کرد.

اگر او مطعون بودی، این دو بزرگ در حق او این نگفتندی و ما را دو گواه تمام است.
و پیوسته در عبادت و ریاضت بود، و در بیان معرفت و توحید و در زیّ اهل صلاح.
و در شرع و سنت بود که این سخن از او پیدا شد.
اما بعضی از مشایخ او را مهجور کردند، نه‌ از جهت‌ مذهب‌ و دین‌ بود بلکه‌ از آن ‌بود که‌ ناخشنودی‌ مشایخ‌ از سرمستی‌ او این‌ بار آورد و چنان که‌ اول‌ به‌ تستر آمد به‌خدمت‌ شیخ‌ سهل‌بن‌ عبدالله و دو سال‌ در صحبت‌ او بود.
پس‌ عزم‌ بغداد کرد و اول سفر او در هجده‌ سالگی‌ بود.
پس‌ به‌ بصره‌ شد و به‌ عمرو بن‌ عثمان‌ پیوست‌ و هژده ماه‌ در صحبت‌ او بود.
پس‌ «یعقوب‌ اقطع‌» دختر بدو داد.
بعد از آن‌ عمرو بن‌ عثمان‌ از او برنجید.
از آن‌جا به‌ بغداد آمد، پیش‌ جنید. و جنید او را به‌ سکوت‌ و خلوت‌ فرمود.
چندگاه‌ در صحبت‌ او صبر کرد، پس‌ قصد حجاز کرد و یک‌ سال‌ آنجا مجاور بود، باز به‌ بغداد آمد.
با جمعی‌ صوفیان‌ به‌ پیش‌ جنید آمد و از جنید مسایل‌ پرسید.
جنید جواب‌ نداد و گفت‌: زود باشد که‌ سر چوب‌ پاره‌ سرخ‌ کنی‌.
گفت‌ آن‌ روز که‌ من‌ سر چوب‌ پاره‌ سرخ‌ کنم‌ تو جامه‌ی‌ اهل‌ صورت‌ پوشی‌.
چنان که‌ آن‌روز که‌ ائمه‌ فتوی ‌دادند که‌ او را بباید کشت‌، جنید در جامه‌ی‌ تصوف‌ بود.
نمی‌نوشت‌ و خلیفه‌ گفته‌ بود که‌ خط‌ جنید باید.
جنید دستار و دراعه‌ درپوشید و به‌ مدرسه‌ شد و جواب‌ فتوی‌ نوشت‌ که: «نحن نُحکم بالظاهر».
بر ظاهر حال‌ کشتنی‌ است‌ و فتوی‌ بر ظاهر است‌، اما باطن‌ را خدای‌ داند.

پس‌ حسین‌ از جنید چون‌ جواب‌ مسایل‌ نیافت‌ متغیر شد و بی‌اجازت‌ به‌ تستر شد و یک‌ سال‌ آنجا بود و قبولی‌ عظیم‌ پیدا شد و او هیچ‌ سخن‌ اهل‌ زمانه‌ را وزنی‌ ننهادی‌ تا او را حسد کردند.

عمروبن‌ عثمان‌ در باب‌ او نامه‌ها نوشت‌ به‌خوزستان‌ و احوال‌ او در چشم‌ اهل‌ آن‌ دیار قبیح‌ گردانید و او را نیز از آن‌جا دل‌ بگرفت.
جامه‌ی‌ متصوفه‌ بیرون‌ کرد و قبا درپوشید و به‌ صحبت‌ ابنای‌ دنیا مشغول‌ شد.
اما او را از آن ‌تفاوتی‌ نبود و پنج‌ سال‌ ناپدید شد و در آن‌ مدّت‌ بعضی‌ به‌ خراسان‌ و ماوراءالنهر می‌بود و بعضی‌ به‌ سیستان‌، باز به‌ اهواز.
و اهل‌ اهواز را سخن‌ گفت‌ و به نزدیک‌ خاص ‌و عام‌ مقبول‌ شد و از اسرار خلق‌ سخن‌ می‌گفت‌ تا او را «حلاج‌الاسرار» گفتند.

پس مرقع‌ درپوشید و عزم‌ حرم‌ کرد و در آن‌ سفر بسیار خرقه‌پوش‌ با او بودند.
چون‌ به مکه‌ رسید یعقوب‌ نهر جوری‌ به‌ سحرش‌ منسوب‌ کرد.
پس‌ از آن‌جا باز به‌ بصره‌ آمد باز به‌ اهواز آمد.
پس‌ گفت‌ به‌ بلاد شرک‌ می‌روم‌ تا خلق‌ به خدای‌ خوانم‌.
به‌ هندوستان‌ رفت،‌ پس‌ به‌ ماوراءالنهر آمد، پس‌ به‌ چین‌ افتاد و خلق‌ را به خدای‌ خواند و ایشان‌ را تصانیف‌ ساخت.
چون‌ بازآمد از اقصاء عالم‌ بدو نامه‌ نوشتندی‌.
اهل‌ هند «ابوالمغیث‌» نوشتندی‌ و اهل‌ خراسان‌ «ابوالمهر» و اهل‌ فارس‌ «ابوعبدالله» و اهل‌ خوزستان‌ «حلاج‌الاسرار» و اهل‌ بغداد «مصطلم‌» می‌خواندند و در بصره‌ «مخبر».
پس‌ اقاویل‌ در وی‌ بسیار گشت‌.
بعد از آن‌ عزم‌ مکه‌ کرد و دو سال‌ در حرم‌ مجاور شد، چون‌ باز آمد احوالش‌ متغیر شد و آن‌ حال‌ به‌ رنگی‌ دیگر مبدّل‌ گشت‌ که‌ خلق‌ را به‌ معنی‌ می‌خواند که‌ کس‌ بر آن‌ وقوف‌ نمی‌یافت‌، تا چنین‌ نقل‌ کنند که‌ او را از پنجاه ‌شهر بیرون‌ کردند و روزگاری‌ گذشت‌ بر وی‌ که‌ از آن‌ عجب‌تر نبوَد.

و او را حلاّج‌ از آن‌ گفتند که‌ یک‌ بار به‌ انبار پنبه‌ برگذشت‌ اشارتی‌ کرد، در حال‌ دانه‌ از پنبه‌ بیرون‌ آمد و خلق‌ متحیر شدند.

کرامات

نقل‌ است‌ که‌ در شبانروزی‌ چهارصد رکعت‌ نماز کردی‌ و بر خود لازم‌ داشتی‌.
گفتند در این‌ درجه‌ که‌ تویی‌ چندین‌ رنج‌ چراست‌؟
گفت‌ نه‌ راحت‌ در حال‌ دوستان ‌اثر کند و نه‌ رنج‌ که‌ دوستان‌ فانی‌ صفت‌اند و نه‌ رنج‌ در ایشان‌ اثر کند و نه‌ راحت‌.

نقل است‌ که‌ در پنجاه‌ سالگی‌ گفت‌ که‌ تا کنون‌ هیچ‌ مذهب‌ نگرفته‌ام‌. اما از هر مذهبی‌ آن‌چه‌ دشوارتر است‌ بر نفس‌ اختیار کرده‌ام‌ و امروز که‌ پنجاه‌ ساله‌ام‌ نماز کرده‌ام‌ و هر نمازی‌ غسلی‌ کرده‌ام‌.

نقل است که در ابتدا که ریاضت می‌کشید دلقی داشت که بیست سال برون نکرده بود. روزی به ستم از وی بیرون کردند. گزندۀ بسیار در افتاده بود. یکی از آن وزن کردند. نیم دانگ بود.

نقل است‌ که‌ یکی‌ به‌ نزدیک‌ او آمد، عقربی‌ دید که‌ گِرد او می‌گشت‌، قصد کشتن‌ کرد، حلاج‌ گفت‌ دست‌ از وی‌ بدار که‌ دوازده‌ سال‌ است‌ که‌ تا او ندیم‌ ماست‌ و گِرد ما می‌گردد.

گویند رشید خرد سمرقندی‌ عزم‌ کعبه‌ کرد، در راه‌ مجلس‌ می‌گفت‌.
روایت‌ کرد که‌ حلاج‌ با چهارصد صوفی‌ روی‌ به‌ بادیه‌ نهاد، چون‌ روزی‌ چند برآمد چیزی‌ نیافتند.
حسین‌ را گفتند ما را سر بریان‌ می‌باید.
گفت‌ بنشینید.
پس‌ دست‌ از پس‌ می‌کرد و سری‌ بریان‌ کرده‌ با دو قرص‌ [نان] به‌ یکی‌ می‌داد. تا چهارصد سر بریان‌ و هشتصد قرص‌ بداد.
بعد از آن‌ گفتند ما را رطب‌ می‌باید.
برخاست‌ و گفت‌ مرا بیفشانید.
رطب‌ از وی‌ می‌بارید تا سیر بخوردند. پس‌ در راه‌ هر جا که‌ پشت‌ به‌ خاربنی‌ باز نهادی‌ رطب‌ بار آوردی‌.

نقل است‌ که‌ طایفه‌ای‌ در بادیه‌ او را گفتند ما را انجیر می‌باید. دست‌ در هوا کرد و طبقی‌ انجیر تازه‌ پیش‌ ایشان‌ بنهاد.
و یک بار حلوا خواستند. طبقی‌ حلوا به‌ شکر گرم‌ پیش‌ ایشان‌ بنهاد.
گفتند این‌ حلوا در باب‌الطاق‌ بغداد باشد. گفت‌ ما را بغداد و بادیه‌ یکی‌ است‌.

نقل است‌ که‌ یک‌ بار در بادیه‌ چهار هزار آدمی‌ با او بودند تا کعبه.
و یک‌ سال‌ در آفتاب‌ گرم‌ برابر کعبه‌ بایستاد برهنه‌ تا روغن‌ از اعضای‌ او بر آن‌ سنگ‌ می‌رفت‌، پوست‌ او باز بشد و او از آنجا نجنبید و هر روز قرصی و کوزه‌ای آب پیش او آوردندی.
او بدان کناره‌ها افطار کردی و باقی بر سر کوزه آب نهادی. که کژدم در ایزار او آشیانه کرده بود. پس در عرفات گفت: «یا دلیل المتحیّرین!»
و چون‌ دید که‌ هر کس‌ دعا کردند او نیز سر بر تلی‌ ریگ‌ نهاد و نظاره‌ می‌کرد.
چون‌ همه‌ بازگشتند نفسی‌ بزد و گفت‌: «پادشاها عزیزا، پاکت‌ دانم‌، پاکت‌ گویم‌ از همه‌ مسبّحان و از همه تهلیل مهلّلان‌ و از همه‌ پندار صاحب‌ پنداران‌. الهی‌، تو می‌دانی‌ که‌ عاجزم‌ از مواضع‌ شکر تو. به جای‌ من‌ شکر کن‌ خود را که‌ شکر آن است‌ و بس‌.»

نقل است‌ که‌ یک‌ روز در بادیه‌ ابراهیم‌ خواص‌ را گفت‌: در چه‌ کاری‌؟ گفت‌: در مقام‌ توکل،‌ توکل‌ درست‌ می‌کنم‌. گفت‌ همه‌ عمر در عمارت‌ شکم‌ کردی‌ کی‌ در توحید فانی‌ خواهی‌ شد؟ یعنی‌ اصل‌ توکل‌ در ناخوردن‌ و تو در همه‌ عمر در توکل‌ در شکم‌کردن‌ خواهی‌ بودن‌، فنا در توحید کی‌ خواهد بود.

کلمات قصار

و پرسیدند که‌ عارف‌ را وقت‌ باشد؟ گفت‌: نه‌، از بهر آن‌که‌ وقت‌ صفت‌ صاحب‌ است‌ و هر که‌ با صفت‌ خویش‌ آرام‌ گیرد عارف‌ نبود. معنیش‌ آنست که‌ «لی مع الله وقتُ».

پرسیدند که‌ طریق‌ به‌ خدای‌ چگونه‌ است‌. گفت:‌ دو قدم‌ است‌ و رسیدی‌، یک قدم‌ از دنیا برگیر و یک قدم‌ از عقبی‌، اینک‌ رسیدی‌ به‌ مولا.

پرسیدند از فقر. گفت:‌ فقر آن‌ است که‌ مستغنی‌ است‌ از ما سوی‌ الله و ناظر است‌ بالله.

و گفت‌: معرفت‌ عبارت است‌ از دیدن‌ اشیاء و هلاک‌ همه‌ در معنی‌.

و گفت:‌ چون‌بنده‌ به‌ مقام‌ معرفت‌ رسد غیب‌ بر او وحی‌ فرستد و سر او گنگ‌ گرداند تا هیچ‌ خاطر نیاید او را مگر خاطر حق‌.

و گفت‌: خلق‌ عظیم‌ آن‌ بُوِد که‌ جفای خلق‌ در او اثر نکند، پس‌ از آن‌که‌ حق‌ را شناخته‌ باشی‌.

و گفت:‌ توکل‌ آن‌ بود که‌ در شهر کسی‌ را داند اولی‌تر به خوردن‌ از خود، نخورد.

و گفت‌: اخلاص‌ تصفیه‌ی‌ عمل‌ است‌ از شوائب‌ کدورت‌.

و گفت:‌ زبان‌ گویا هلاک‌ دل‌های‌ خموش‌ است‌.

و گفت: گفت‌و‌گوی در علل بسته است و افعال در شرک و حق خالی است از این جمله و مستغنی است. قال الله تعالی «وَ مَا یُؤمِنُ اَکْثَرُهُمْ بِالله اِلّا وَهُمْ مُشْرِکُونَ».

و گفت: به سایر بینندگان و معارف عارفان و نور علمای ربّانی و طریق سابقان ناجی و ازل و ابد و آنچه در میان است از حدوث است اما این به چه دانند لِمَنْ کَانَ لَهُ قَلْبً أَوْ اَلْقَی وَ هُوَ شَهِیدً.

و گفت: در عالم رضا اژدهایی است که آن را یقین خوانند که اعمال هژده هزار عالم در کار او چون ذره‌ای است در بیابانی.

و گفت: ما همه سال در طلب بلای او باشیم، چون سلطانی که دایم در طلب ولایت باشد.

و گفت: خاطر حق آن است که هیچ چیز معارضه نتواند کرد آن را.

و گفت: مرید در سایه توبه خود است، و مراد در سایه عصمت.

و گفت: مرید آن است که سبقت دارد اجتهاد او بر مکشوفات او، و مراد آن است که مکشوفات او بر اجتهاد سابق است.

و گفت: وقت مرد در صدف دریای سینه مرد است. فردا این صدف‌ها در صعید قیامت بر زمین زنند.

و گفت: دنیا به گذاشتن زهد نفس است، و آخرت به گذاشتن زهد دل، و ترک خود گفتن زهد جان.

نقل است‌ که‌ پرسیدند از صبر؛ گفت‌ آن است که‌ دست‌ و پای‌ برند و از دار آویزند. و عجب‌ آن‌که‌ این ‌همه‌ با او کردند.

انا الحق گفتن

نقل است‌ که‌ شبلی‌ را روزی‌ گفت:‌ یا ابابکر دستی‌ بر نه‌ که‌ ما قصدی‌ عظیم‌ کرده‌ایم‌ و سرگشته‌ی‌ کاری‌ شده‌ و چنین‌ کاری‌ که‌ خود را کشتن‌ در پیش‌ داریم‌.
چون‌ خلق‌ در کار او متحیر شدند منکر بی‌قیاس‌ و مقر بی‌شمار پدید آمدند و کارهای‌ عجایب‌ از او دیدند، زبان‌ دراز کردند و سخن‌ او به‌ خلیفه‌ رسانیدند و جمله‌ بر قتل‌ او اتفاق‌ کردند، از آن‌که‌ می‌گفت‌ «اناالحق‌».
گفتند بگوی‌ «هوالحق‌!»
گفت: «بلی‌ همه‌ او است‌، شما می‌گویید که‌ گم‌ شده‌ است‌. بلکه‌ حسین‌ گم‌ شده‌ است‌. بحر محیط‌ گم‌ نشود و گم‌ نگردد.»

جنید را گفتند: این‌ سخن‌ که‌ منصور می‌گوید تأویلی ‌دارد؟
گفت: بگذارید تا بکشند که‌ نه‌ روز تأویل‌ است‌.

حبس

پس‌ جماعتی‌ از اهل‌ علم‌ بر وی‌ خروج‌ کردند و سخن‌ او را پیش‌ معتصم‌ تباه‌ کردند. علی‌بن‌ عیسی‌ را که‌ وزیر بود بر وی‌ متغیر گردانیدند. خلیفه‌ بفرمود تا او را به‌ زندان‌ برند. او را به‌ زندان‌ بردند یک سال‌. اما خلق‌ می‌رفتند و مسایل‌ می‌پرسیدند.
بعد از آن‌ خلق‌ را از آمدن‌ منع ‌کردند.
مدت‌ پنج‌ ماه‌ کس‌ نرفت‌، مگر یک بار ابن‌عطا و یک بار عبدالله خفیف‌.
و یک بارابن‌عطا کس‌ فرستاد که‌ ای‌ شیخ‌ از این‌ سخنی‌ که‌ گفتی‌ عذرخواه‌ تا خلاص‌ یابی.
حلاج‌ گفت‌: کسی‌ که‌ گفت‌، گو عذرخواه‌!
ابن‌ عطا چون‌ این‌ بشنید بگریست‌ و گف:‌ ما خود چند یک‌ حسین‌ منصوریم‌.

نقل است‌ که‌ شب‌ اول‌ که‌ او را حبس‌ کردند، بیامدند، او را در زندان‌ ندیدند. جمله‌ی‌ زندان‌ بگشتند کس‌ را ندیدند. شب‌ دوم‌ نه‌ او را دیدند و نه‌ زندان‌. هر چند زندان‌ را طلب‌ کردند ندیدند. شب‌ سوم‌ او را در زندان‌ دیدند.
گفتند شب‌ اول‌ کجا بودی‌ و شب‌ دوم‌ زندان‌ و تو کجا بودیت‌، اکنون‌ هر دو پدیده‌ آمدیت‌، این‌ چه‌ واقعه است‌؟
گفت‌: شب‌ اول‌ من‌ به‌ حضرت‌ بودم‌، از آن‌ نبودم‌؛ و شب‌ دوم‌ حضرت‌ این‌جا بود، از آن‌ هر دو غایب‌ بودیم‌؛ شب‌ سوم‌ باز فرستادند مرا برای‌ حفظ‌ شریعت‌؛ بیایید و کار خود کنید.

نقل است‌ که‌ در شبانروزی‌ در زندان‌ هزار رکعت‌ نماز کردی‌، گفتند: می‌گویی‌ که‌ من ‌حق‌ام‌ این‌ نماز که را می‌کنی‌؟ گفت‌: ما دانیم‌ قدر ما.

نقل است‌ که‌ در زندان‌ سیصد کس‌ بودند، چون‌ شب‌ درآمد گفت‌: از زندانیان‌ شما را خلاص‌ دهم‌.
گفتند: چرا خود را نمی‌دهی‌؟
گفت‌: ما در بند خداوندیم‌ و پاس‌ سلامت‌ می‌داریم‌، اگر خواهیم‌ به‌ یک ‌اشارت‌ همه‌‌ی بندها بگشاییم‌.
بس‌ به‌ انگشت‌ اشاره‌ کرد، همه‌ بندها از هم‌ فروریخت.
ایشان‌ گفتند: اکنون‌ کجا رویم‌ که‌ در زندان‌ بسته‌ است‌.
اشارتی‌ کرد رخنه‌ها پدید آمد.
گفت‌: اکنون‌ سر خویش‌ گیرید.
گفتند: تو نمی‌آیی‌.
گفت‌: ما را با او سری‌ است‌ که‌ جز بر سر دار نمی‌توان‌ گفت‌.
دیگر روز گفتند: زندانیان‌ کجا رفتند.
گفت‌: آزاد کردیم‌.
گفتند: تو چرا نرفتی‌
گفت‌: حق‌ را با من‌ عتابی‌ است‌، نرفتم‌.
این‌ خبر به‌ خلیفه‌ رسید. گفت‌ فتنه‌ خواهد ساخت‌.
او را بکشید یا چوب‌ بزنید تا از این‌ سخن‌ برگردد.
سیصد چوب‌ بزدند. به‌ هر چوبی‌ که‌ می‌زدند آوازی‌ فصیح‌ می‌آمد که «لا تَخَفْ‌ یا ابن‌ منصور».

شیخ‌ عبدالجلیل‌ صفّار گوید که‌ اعتقاد من‌ در آن‌ چوب‌ زننده‌ بیش‌ از اعتقاد من‌ در حق‌ حسین‌ منصور بود، از آن‌که‌ تا آن‌ مرد چه‌ قوّت‌ داشته‌ است‌ در شریعت‌ که ‌چنان‌ آواز صریح‌ می‌شنید و دست‌ او نمی‌لرزید و همچنان‌ می‌زد.

بر دار شدن

پس‌ دیگر بار حسین‌ را بردند تا بر دار کنند. صد هزار آدمی‌ گرد آمدند و او چشم ‌گرد می‌آورد و می‌گفت‌: «حق‌، حق‌، حق‌، اناالحق!‌»

نقل است‌ که‌ درویشی‌ در آن‌ میان‌ از او پرسید که‌ عشق‌ چیست‌؟
گفت‌: امروز بینی‌ و فردا بینی‌، پس‌ فردا بینی‌.
آن‌ روزش‌ بکشتند و دیگر روزش‌ بسوخته‌ و سوم‌ روزش‌ به باد بردادند؛ یعنی‌ عشق‌ این است‌.

خادم‌ او را در آن‌ حال‌ وصیتی‌ خواست‌.
گفت‌: نفس‌ را به‌ چیزی‌ مشغول‌ دار که‌ کردنی‌ بود و اگر نه‌ او تو را به‌ چیزی‌ مشغول‌ دارد که ‌ناکردنی‌ بود، که‌ در این‌ حال‌ با خود بودن‌ کار اولیا است‌.

پسرش‌ گفت‌ مرا وصیتی‌ کن‌.
گفت‌: چون‌ جهانیان‌ در اعمال‌ کوشند تو در چیزی‌ کوش‌ که‌ ذره‌ای‌ از آن‌ به‌ از مدار اعمال‌ جن‌ و انس‌ بود و آن‌ نیست‌ الا علم‌ حقیقت‌.

پس‌ در راه‌ که‌ می‌رفت‌ می‌خرامید دست‌اندازان‌ و عیاروار می‌رفت‌ با سیزده‌ بند گران‌
گفتند این‌ خرامیدن ‌چیست‌؟
گفت‌: زیرا که‌ به‌ نحرگاه‌ می‌روم‌ و نعره‌ می‌زد و می‌گفت:

ندیمی غَیْرُ منسوبٍ الی شیء مِنَ الحَیْفِ
سقانی مِثْلَ ما یشربْ کفِعْلِ الضَّفِ بالضَّیفِ
فلمّا دارتِ الکاسُ دعا بالنطع و السَیْفِ
کذا من یشرب الراحَ مَعَ التَّنّینِ بالصَیْفِ

گفت: حریف من منسوب نیست به حیف بداد. شرابی چنان که مهمانی، مهمانی را دهد.

چون‌ دوری‌ چند بگذشت‌، شمشیر و نطع‌ خواست‌؛ چنین‌ باشد سزای‌ کسی‌ که با اژدها در تموز خمر کهنه‌ خورد.

چون‌ به‌ زیر دارش‌ بردند به‌ باب‌الطاق‌ قبله‌ بر زد و پای‌ بر نردبان‌ نهاد.
گفتند: حال‌ چیست‌؟
گفت‌: معراج‌ِ مردان‌ سر دار است‌.
پس ‌میزری‌ در میان‌ داشت‌ و طیلسانی‌ بر دوش‌. دست‌ برآورد و روی‌ به‌ قبله‌ی‌ مناجات‌کرد و گفت‌: آن‌چه‌ او داند کس‌ نداند.
پس‌ بر سر دار شد.

سنگسار و مرگ

جماعت‌ مریدان‌ گفتند چه ‌گویی‌ در ما که‌ مریدانیم‌ و این‌ها که‌ منکرند و تو را به‌ سنگ‌ خواهند زد. گفت‌: ایشان‌ را دو ثواب‌ است‌ و شما را یکی‌. از آن‌که‌ شما را به‌ من‌ حسن‌ ظنی‌ بیش‌ نیست‌ و ایشان از قوت‌ توحید به‌ صلابت‌ شریعت‌ می‌جنبند و توحید در شرع‌ اصل‌ بود و حسن‌ ظن‌ فرع‌.

نقل است‌ که‌ در جوانی‌ به‌ زنی‌ نگرسته‌ بود.
خادم‌ را گفت‌: هر که‌ چنان‌ برنگرد چنین‌ فرو نگرد.

پس‌ شبلی‌ در مقابله‌ی‌ او به‌ ایستاد و آواز داد: اَلَمْ نَنْهَکَ عَنِ الْعَالَمِینَ. و گفت‌: ماالتصوف یا حلاج؟
گفت‌: کمترین‌ این است‌ که‌ می‌بینی‌.
گفت‌: بلندتر کدام‌ است‌؟
گفت‌: تو را بدان‌ راه‌ نیست‌.

پس‌ هر کسی‌ سنگی‌ می‌انداختند.
شبلی‌ موافقت‌ را گلی‌ انداخت‌.
حسین‌ منصور آهی‌ کرد.
گفتند: از این‌ همه‌ سنگ‌ هیچ‌ آه‌ نکردی‌، از گلی‌ آه‌ کردن‌ چه‌ معنی‌ است‌؟
گفت‌: از آن که‌ آن‌ها نمی‌دانند معذورند. از او سختم‌ می‌آید که‌ او می‌داند که‌ نمی‌باید انداخت‌.

پس‌ دستش‌ جدا کردند؛ خنده‌ بزد.
گفتند خنده‌ چیست‌؟
گفت‌: دست‌ از آدمی‌ بسته‌ باز کردن‌ آسان‌ است‌، مرد آن‌ است‌ که‌ دست‌ صفات‌ که‌ کلاه‌ همت‌ از تارک‌ عرش‌ در می‌کشد قطع‌ کند.

پس‌ پاهایش‌ بریدند.
تبسمی‌ کرد. گفت‌: بدین‌ پای‌ سفر خاکی‌ می‌کردم‌، قدمی‌ دیگر دارم‌ که‌ هم‌اکنون‌ سفر دو عالم‌ بکند، اگر توانید آن‌ قدم‌ را ببرید.

پس‌ دو دست‌ بریده‌‌ی خون‌آلود در روی‌ درمالید تا هر دو ساعد و روی‌ خون‌آلود کرد.
گفتند: این‌ چرا کردی؟
گفت‌: خون‌ بسیار از من‌ برفت‌ و دانم‌ که‌ رویم‌ زرد شده‌ باشد شما پندارید که‌ زردی‌ من‌ از ترس‌ است‌، خون‌ در روی‌ مالیدم‌ تا در چشم‌ شما سرخ‌ روی‌ باشم‌ که‌ گلگونه‌ی‌ مردان‌ خون ‌ایشان‌ است‌.
گفتند: اگر روی‌ را به‌ خون‌ سرخ‌ کردی‌ ساعد باری‌ چرا آلودی‌؟
گفت‌: وضو می‌سازم‌.
گفتند: چه‌ وضو؟
گفت‌: رکعتان فی العشق لا یصحّ وضؤ هما الّا بالدم. در عشق‌ دو رکعت‌ است‌ که‌ وضوی‌ آن‌ درست‌ نیاید الا به‌ خون‌.

پس‌ چشم‌هایش‌ برکندند. قیامتی‌ از خلق‌ برآمد.
بعضی‌ می‌گریستند و بعضی‌ سنگ‌ می‌انداختند.
پس‌ خواستند که‌ زبانش‌ ببرند.
گفت‌: چندان‌ صبر کنید که‌ سخنی‌ بگویم‌.
روی‌ سوی‌ آسمان‌ کرد و گفت‌: الهی‌ بدین‌ رنج‌ که برای‌ تو بر من‌ می‌برند محرومشان‌ مگردان‌ و از این‌ دولتشان‌ بی‌نصیب‌ مکن‌. الحمدلله که‌ دست‌ و پای‌ من‌ ببریدند در راه‌ تو و اگر سر از تن‌ باز کنند در مشاهده‌ی ‌جلال‌ تو بر سر دار می‌کنند.

پس‌ گوش‌ و بینی‌ بریدند و سنگ‌ روان‌ کردند.
عجوزه‌ای‌ با کوزه ای در دست‌ می‌آمد، چون‌ حسین‌ را دید گفت‌: زنید و محکم‌ زنید تا این ‌حلاجک‌ رعنا را با سخن‌ خدای‌ چه‌ کار.

آخر سخن حسین این بود که گفت: حُبُّ الواحد افْرادُ الواحد.
و این آیت بر خواند: یَسْتَعْجِلُ بِهَا الَّذِینَ لا یْؤْمِنُونَ بِهَا والَّذِینَ آمَنوا مُشْفِقُونَ مِنْهَا وَ یَعْلَمُون اَنَّهَا الْحَقُّ.
و این آخر کلام او بود.
پس‌ زبانش‌ ببریدند.
و نماز شام‌ بود که‌ سرش‌ ببریدند و در میان‌ سربریدن‌ تبسمی‌ کرد و جان‌ بداد.

پس از مرگ

و مردمان‌ خروش‌ کردند و حسین‌ گوی ‌قضا به‌ پایان‌ میدان‌ رضا برد و از یک‌ یک‌ اندام‌ او آواز می‌آمد که‌ «اناالحق!‌»

روز دیگر گفتند این‌ فتنه‌ بیش‌ از آن‌ خواهد بود که‌ در حالت‌ حیات‌ بود.
پس‌ اعضای‌ او بسوختند.
از خاکستر آواز «اناالحق‌» می‌آمد.
چنان که‌ در وقت‌ کشتن‌ هر قطره‌ خون‌ او که‌ می‌چکید الله پدید می‌آمد.
درماندند.
به دجله‌ انداختند، بر سر آب‌ همان‌ اناالحق ‌می‌گفت‌.
پس‌ حسین‌ گفته‌ بود چون‌ خاکستر ما در دجله‌ اندازند بغداد را از آب‌ بیم ‌بود که‌ غرق‌ شود. خرقه‌ی‌ من‌ پیش‌ آب‌ باز برید و اگر نه‌ دمار از بغداد برآرد.
خادم‌ چون‌ چنان‌ دید خرقه‌ی‌ شیخ‌ را بر لب‌ دجله‌ آورد تا آب‌ بر قرار خود رفت‌ و خاکستر خاموش‌ شد.
پس‌ خاکستر او را جمع‌ کردند و دفن‌ کردند و کس‌ را از اهل‌ طریقت ‌این‌ فتوح‌ نبود.

بزرگی‌ گفت‌ ای‌ اهل‌ طریق‌ معنی‌ بنگرید که‌ با حسین‌ منصور چه‌ کردند تا با مدعیان‌ چه‌ خواهند کردن‌. عباسه‌ی‌ طوسی‌ گفته‌ است‌ که‌ فردای‌ قیامت ‌در عرصات، منصور حلاج‌ را به‌ زنجیر بسته‌ می‌آورند، اگر گشاده‌ بود جمله‌ی‌ قیامت ‌به‌ هم‌ برزند.

بزرگی‌ گفت‌ آن‌ شب‌ تا روز زیر آن‌ دار بودم‌ و نماز می‌کردم.‌ چون‌ روز شد هاتفی‌ آواز داد: أَطْلَعناه علی سرًّ من اسرارنا فأَفشی سرِّنا فهذا جزاء یُفشی سرَّالملوک. یعنی او را اطلاع‌ دادیم‌ بر سری‌ از اسرار خود، پس‌ کسی‌ که‌ سر ملوک‌ فاش‌ کند سزای‌ او این است‌.

نقل است‌ که‌ شبلی‌ گفت‌: آن‌ شب‌ به‌ سر گور او شدم‌ تا بامداد نماز کردم‌، سحرگاه ‌مناجات‌ کردم‌ و گفتم:‌ الهی‌ این‌ بنده‌ی تو بود مؤمن‌ و عارف‌ و موحد، این‌ بلا با او چرا کردی؟
خواب‌ بر من‌ غلبه‌ کرد. به‌ خواب‌ دیدم‌ که‌ قیامت‌ است‌ و از حق‌ فرمان‌ آمدی‌ که‌ این‌ از آن‌ کردم‌ که‌ سرّ ما با غیر گفت‌.

نقل است‌ که‌ شبلی‌ گفت‌: منصور را به‌ خواب‌ دیدم‌ گفتم‌ خدای‌ تعالی‌ با این‌ قوم‌ چه‌ کرد؟
گفت‌ بر هر دو گروه‌ رحمت‌ کرد.
آن‌که‌ بر من‌ شفقت‌ کرد مرا بدانست‌ و آن‌که‌ عداوت‌ کرد مرا ندانست‌، از بهر حق‌ عداوت‌ کرد به ایشان‌ رحمت‌ کرد که‌ هر دو معذور بودند.

و یکی‌ دیگر به‌ خواب‌ دید که‌ در قیامت‌ ایستاده‌ جامی‌ در دست‌ و سر بر تن‌ نه‌.
گفت‌: این‌ چیست‌؟
گفت:‌ این‌ جام‌ به‌ دست‌ سربریدگان‌ می‌دهد.

نقل است‌ که‌ چون‌ او را بر دار کردند ابلیس‌ بیامد و گفت‌: یکی‌ «اَنا» تو گفتی‌ و یکی‌ من‌. چون است‌ که‌ از آن‌ تو رحمت‌ بار آورد و از آن‌ من‌ لعنت‌؟
حلاج ‌گفت‌: تو «اَنا» به‌ درِ خود بردی‌ و من‌ از خود دور کردم‌، مرا رحمت‌ آمد و تو را نه‌.
چنان که‌ دیدی‌ و شنیدی‌، تا بدانی‌ که‌ منی‌ کردن‌ نه‌ نیکو است‌ و منی‌ از خود دور کردن‌ به غایت‌ نیکو است‌.

***

والحمد لله ربِّ العالمین، و الصلوة علی محمّد و آله اجمعین،
تمّ الکتاب، بعون الملک الوهّاب،
آمرزیده باد چون بخواند کاتب را به فاتحه یاد کند.

تذکرة‌الاولیا
عطار نیشابوری
گوینده: بهروز رضوی

* نامگذاری بخشهای مختلف از طربستان بوده است و در متن اصلی چنین دسته‌بندی وجود ندارد.

صفحه 4 از 11« بعدی...23456...10...قبلی »
Simplified Theme by Nokia Theme transform by TowFriend | Powered by Wordpress | Aviva Web Directory
XHTML CSS RSS